آموزش مهارت های اجتماعی برای کودکان
چرا آموزش مهارت های اجتماعی برای کودکان لازم است؟
امروزه آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان به دلیل زندگی آپارتمان نشینی و تک فرزندی بودن بسیاری از خانواده ها، به یکی از مهمترین دغدغه های والدین آگاه قرار گرفته است.
آموزش مهارت های اجتماعی بخش کلیدی رشد کودک به شمار می رود که در این مقاله سعی نمودیم به تفصیل به روش های تقویت این مهارت بپردازیم.
آنچه در این مطلب می خوانید ...
مهارت های اجتماعی خوب به بچهها این امکان را میدهد که با دیگران تعامل مثبت داشته باشند و نیازها، خواستهها و احساسات خود را بهطور مؤثر بیان کنند.
کودکانی که مهارت های اجتماعی بهتری دارند، احتمالاً فواید زیادی خواهند داشت؛ به عنوان مثال، یک مطالعه نشان داد که مهارت های اجتماعی خوب ممکن است استرس را در کودکانی که در محیط های اجتماعی – آموزشی هستند کاهش دهد.
مهارت های اجتماعی با رشد کودکان، نیاز به اصلاح مداوم دارند. این مهارت ها با افزایش سن به رشد خود ادامه می دهند و با تلاش و تمرین می توان آنها را آموخت و تقویت کرد.
هوش اجتماعی یا هوش میان فردی، شامل مهارتهای مختلفی است که قابل یادگیری و رشد هستند.
در حقیقت هوش مانند عضلهای است که با تمرینهای روزانه به مرور زمان قویتر میشود.
خوشبختانه راهکارها و مهارتهایی که باعث تقویت هوش برون فردی میشوند، کاملاً اکتسابی هستند.
افزایش هوش بین فردی باعث بهبود روابط با دیگران و روابط عمومی بالا میشود.
گالری تصاویر دوره قصه های زندگی آکادمی ثریایی ها
مزایای آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان
ما در آکادمی ثریایی ها سعی داریم تا با آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان در داشتن آینده روشن تر برای آنان سهیم باشیم.
بر اساس مطالعه ای که در مجله آمریکایی سلامت عمومی منتشر شده است،
مهارت های اجتماعی و عاطفی کودک در محیط های آموزشی ممکن است بزرگترین پیش بینی کننده موفقیت در بزرگسالی باشد.
کودکانی که فاقد مهارتهای اجتماعی و عاطفی بودند، بیشتر به کمکهای عمومی وابسته میشوند، مشکلات قانونی را تجربه میکنند، مسائل مربوط به سوء مصرف مواد و مشکلات مربوط به روابط را تجربه میکنند.
خبر خوب این است که می توان مهارت های اجتماعی را آموزش داد. هرگز زود نیست که به بچه ها نشان دهیم چگونه با دیگران کنار بیایند. و برای تقویت مهارت های آنها نیز هرگز دیر نیست.
ابتدا از ابتدایی ترین مهارت های اجتماعی شروع کنید و به مرور زمان بر روی مهارت های فرزندتان کار کنید.
کودکانی که مهارت های اجتماعی قوی دارند و میتوانند به خوبی با همسالانشان کنار بیایند، احتمالاً راحتتر دوست پیدا میکنند.
چرا آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان تا این اندازه مهم است؟
تحقیقات نشان می دهد که دوستی های دوران کودکی برای سلامت روان کودکان مفید است.
دوستی ها همچنین به کودکان فرصت می دهد تا مهارت های اجتماعی پیشرفته تری مانند حل مسئله و حل تعارض را تمرین کنند.
نداشتن مهارت های اجتماعی برای تعامل با دیگران نیز احتمالاً باعث ایجاد استرس می شود.
به عنوان مثال، دوری از خانواده باعث ایجاد استرس در کودکان می شود. وقتی نتوانند با دیگران ارتباط موثر برقرار کنند، اوضاع بدتر می شود.
محققان دریافتهاند که کودکان پس از یادگیری مهارت های اجتماعی جدید، کاهش کورتیزول، هورمونی که در موقعیتهای استرسزا ترشح میشود، را تجربه کردند.
انواع آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان
لیستی از مهارت های اجتماعی که می توانید از همین الان به کودک خود آموزش دهید.
۱- سهیم شدن و به اشتراک گذاشتن
یکی از انواع آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان، سهیم شدن و به اشتراک گذاشتن است.
تمایل به سهیم شدن یک میان وعده یا یک اسباب بازی می تواند کمک زیادی به بچه ها در پیدا کردن و حفظ دوستان کند.
بر اساس مطالعه ای که در Psychological Science منتشر شده است:
کودکان در سن 2 سالگی ممکن است تمایل به سهیم شدن با دیگران از خود نشان دهند، اما معمولا فقط زمانی که منابع آنها فراوان باشد.
با این حال، کودکان بین 3 تا 6 سال اغلب خودخواه هستند وقتی صحبت از به اشتراک گذاشتن منابعی است که هزینه دارد، بچه ها ممکن است تمایلی به به اشتراک گذاشتن نیمی از کوکی خود با یک دوست نداشته باشند، زیرا به این معنی است که کمتر لذت خواهند برد.
اما همین کودکان ممکن است به راحتی اسباب بازی هایی را با هم به اشتراک بگذارند که دیگر علاقه ای به بازی با آن نداشته باشند.
در سن 7 یا 8 سالگی، بچه ها بیشتر به عدالت اهمیت می دهند و تمایل بیشتری به اشتراک گذاری و سهیم شدن دارند.
بچههایی که احساس خوبی نسبت به خودشان دارند، معمولاً بیشتر به اشتراک میگذارند و اشتراکگذاری به آنها کمک میکند تا احساس خوبی نسبت به خودشان داشته باشند.
آموزش سهیم شدن و اشتراکگذاری به کودکان ممکن است به افزایش عزت نفس آنها کمک کند.
راه کار تقویت و بهبود مهارت سهیم شدن و به اشتراک گذاشتن
فرزندتان را به خاطر اشتراکگذاری تحسین کنید و توجه داشته باشید که چه احساسی در دیگران ایجاد میکند.
به او بگویید: “شما انتخاب کردید که میان وعده خود را با خواهرتان تقسیم کنید. شرط می بندم از این بابت احساس خوشحالی می کند. این کار بسیار خوبی است.”
۲- همکاری و مشارکت
یکی از انواع آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان، آموزش همکاری و مشارکت است.
همکاری به معنای دستیابی به یک هدف مشترک است. بچه هایی که همکاری می کنند زمان درخواست دیگران به آنان احترام می گذارند.
مهارت های همکاری خوب برای موفقیت در یک جامعه ضروری است. کودک شما باید در زمین بازی و همچنین در کلاس با همکلاسی های خود همکاری کند.
حدود ۲ تا ۳ سالگی، کودکان خردسال می توانند با همسالان خود بر روی یک هدف مشترک کار کنند.
برای کودکان، همکاری ممکن است شامل هر چیزی باشد، از ساختن یک برج اسباببازی با هم تا انجام یک بازی که نیاز به مشارکت همه دارد.
وقتی صحبت از همکاری به میان میآید، برخی از بچهها ممکن است در موقعیت رهبری قرار بگیرند. در حالی که برخی دیگر از پیروی از دستورالعملها احساس راحتی بیشتری خواهند کرد.
در هر صورت، همکاری فرصتی عالی برای بچههاست تا درباره خودشان و نحوه عملکردشان در یک گروه بیشتر بیاموزند.
راهکار پیشنهادی بهبود و تقویت مهارت همکاری و مشارکت
گفتیم که یکی از انواع آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان، آموزش همکاری و مشارکت بین آنان است.
حال برای اینکه این حس همکاری را میان کودکان بتوان تقویت کرد، راهکارهای وجود دارد مه با یکدیگر آنها را مرور میکنیم.
در مورد اهمیت کار تیمی و اینکه چگونه وقتی همه وارد میدان می شوند، امور و کارها بهتر می شوند. بطور نمونه با همسر خود در منزل برای نظافت یا آشپزی همکاری کنند تا بچه ها نتیجه این همکاری را مشاهده کنند.
فرصت هایی را برای کل خانواده ایجاد کنید تا با هم کار کنند، مانند تهیه یک وعده غذایی یا انجام کارهای خانه، و بر اهمیت همکاری تأکید کنید.
۳- پیروی از فرمان ها و دستورالعمل ها
یکی از انواع آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان، پیروی از فرمان ها و دستورالعمل هاست.
پیروی نکردن از دستورالعمل ها می تواند مشکل بزرگی باشد. بسیار مهم است که کودک بتواند از قواعد و دستورالعملها پیروی کند.
کودکانی که در پیروی از دستورالعملها مشکل دارند، ممکن است بیشتر با انواع مشکلات دستوپنجه نرم کنند.
از نیاز به انجام دادن دوبارهی تکالیف و دوباره کاری های زیاد و به تبع آن خستگی و فشار بیشتر گرفته تا به دردسر افتادن به دلیل رفتار نامناسب و اشتباهات مکرر و پی در پی …
توجه داشته باشید قبل از این که از فرزند خود انتظار زیادی داشته باشید که از اصول و قواعد بهخوبی پیروی کند، بهتر است خودتان مهارت راهنمایی کردن را داشته باشید.
راهکار تقویت و بهبود مهارت پیروی کردن از دستورالعمل ها و فرمان ها
بهتر است درخواست خود را به شکل سؤال مطرح کنید. برای مثال اگر بگویید «لطف میکنی همین الان اسباب بازی هایت را برداری؟»
ممکن است کودک تصور کند میتواند به درخواست شما نه بگوید. وقتی فرمانی را به فرزندتان دادید، از او بخواهید آنچه را گفتید تکرار کند.
از او بپرسید «حالا باید چه کاری انجام دهی؟» و صبر کنید تا توضیح دهد چه چیزی از شما شنیده است.
به بچههای کوچک در آن واحد بیش از یک کار نگویید.
به جای این که بگویید «اسباب بازی هایت را بردار، کتابهایت را جمع کن و دستهایت را بشور» ابتدا صبر کنید تا اسباب بازی ها را بردارد و سپس فرمان بعدی را به او بدهید.
طبیعی است کودکان کوچکتر گیج شوند، تهاجمی برخورد کنند یا کاری که باید انجام دهند را از یاد ببرند.
به هر اشتباه او به چشم فرصتی بنگرید که اجازه میدهد کمک کنید مهارتهایش را شکل دهد.
اگر فرزندتان در پیروی کردن از فرمانها مشکل داشت، به او فرصت دهید پیروی کردن از فرمانهای سادهتری را تمرین کند.
برای مثال از درخواستهای سادهای مانند «لطفا آن کتاب را به من بده» استفاده و بلافاصله او را برای پیروی از این فرمان تشویق کنید.
هرگاه کودک از فرمان شما پیروی کرد، با استفاده از جملاتی مانند «ممنون که در اولین باری که از تو خواستم تلویزیون را خاموش کردی»، او را پس از انجام اموری که به او محول کردید حتما تشویق کنید.
۴- با ادب بودن
بسیار مهم است که بچهها بدانند چطور میتوان با ادب و محترمانه رفتار کرد؛ خصوصا وقتی در منزل اشخاص دیگر یا مدرسه هستند.
درخواست کردن محترمانه، تشکر کردن و رفتار مناسب حین غذا خوردن میتواند به بچهی شما در جلب توجه به شکل صحیح کمک کند.
معلمها، والدین دیگر و سایر بچهها، به بچهای که رفتار صحیحی دارد احترام میگذارند.
راه کار بهبود و تقویت با ادب بودن
الگوی خوبی از ادب و نزاکت برای فرزندان خود باشید. یعنی خوب است به طور مرتب به فرزند خود بگویید «نه، متشکرم» و «بله، لطفاً».
هنگام برخورد با دیگران با ادب و احترام رفتار کنید. وقتی فرزندتان رفتار مناسب را فراموش کرد، به او یادآوری و وقتی رفتار مؤدبانهای از او سر زد، تشویقش کنید.
۵- برقراری ارتباط چشمی
یکی دیگر از انواع آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان، ارتباط چشمی مناسب محسوب می شود.
ارتباط چشمی مناسب بخش مهمی از ارتباط برقرار کردن است. برخی از بچهها هنگام صحبت کردن، از نگاه کردن در چشم طرف مقابل طفره میروند.
چه فرزند شما خجالتی است و ترجیح میدهد هنگام مکالمه به زمین خیره شود و چه به دلیل این سرش را بالا نمیآورد که جذب انجام کار دیگری شده است، باید اهمیت ایجاد ارتباط چشمی را به او یادآور شوید.
راه کار بهبود و تقویت ایجاد ارتباط چشمی
اگر کودک برای چشم در چشم شدن با دیگران مشکل دارد، یادآوری را در دستور کار خود قرار دهید.
از او بپرسید «وقتی کسی با تو صحبت میکند به کجا نگاه میکردی؟» و حتما هم یادتان باشد هر وقت هنگام صحبت با کسی به چشمان او نگاه کرد از او تعریف کنید.
به فرزندتان نشان دهید حرف زدن با کسی که به چشمان شما نگاه نمیکند چه احساسی دارد.
به او بگویید برای شما داستانی تعریف کند و حین داستان به زمین خیره شوید، چشمانتان را ببندید یا به هرجایی به جز او نگاه کنید.
سپس، از او بخواهید که داستان دیگری تعریف کند و حین صحبت به چشمان او نگاه کنید.
در پایان با او در مورد حسی که در هر دو حالت داشته صحبت کنید.
مهارت گوش دادن
همانند مهارت ارتباط چشمی، آموزش مهارت شنیدن نیز یکی از انواع آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان می باشد.
مهارت گوش کردن برای برقرار کردن یک ارتباط مؤثر ضروری است. میزان یادگیری کودک به میزان مهارت او در شنیدن بستگی دارد.
گوش کردن فقط به معنی ساکت ماندن نیست؛ بلکه به معنی دریافت کردن کامل چیزی است که فرد مقابل میگوید.
بسیار مهم است که کودک طوری پرورش یابد که بتواند در آینده حرف مدیر، همسر و دوستان خود را درک کند.
راه کار تقویت و بهبود مهارت گوش دادن
هنگام خواندن کتاب برای کودک، هر از گاهی مکث و با آنها در مورد آنچه تا کنون خواندهاید، صحبت کنید.
برای مثال، مکث کنید و بپرسید: «تا اینجادر مورد داستان چه فهمیدی؟» به او در تعریف کردن قسمتهایی از داستان که به یاد نمیآورد کمک و او را به گوش دادن به ادامهی داستان تشویق کنید.
علاوه بر این به فرزند خود اجازه ندهید وسط حرف دیگران بپرد و حرف دیگران را قطع کنند.
مهارت احترام گذاشتن به فضای شخصی
یکی از انواع آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان، مهارت احترام گذاشتن به کودکان است.
برخی از بچهها از فاصله خیلی نزدیک با دیگران صحبت میکنند. برخی دیگر هم بدون توجه به راحتی طرف مقابلشان، از سر و کول او بالا میروند. مهم است که به بچهها بیاموزیم چطور باید به فضای شخصی افراد احترام بگذارند.
قواعدی در خانه وضع کنید که بچهها را به احترام گذاشتن به فضای شخصی دیگران تشویق کند. «در زدن هنگامی که در اتاقی بسته است» و «دست نزدن به چیزی که مال ما نیست» میتواند نمونههای خوبی از این قواعد باشد.
اگر بچهی شما چیزها را از دست دیگران بیرون میکشد یا وقتی بیتاب میشود دیگران را حول میدهد، برای این کار او عواقبی تعریف کنید.
در صورتی که فرزند شما از سر و کول افراد ناآشنا بالا میرود یا هنگام صحبت بیش از حد به دیگران نزدیک میشوند، این لحظات را به چشم فرصتی برای آموزش ببینید.
او را به کناری ببرید و سعی کنید برای درک بهتر مفهوم فضای شخصی راهنماییاش کنید.
راه کار تقویت مهارت احترام گذاشتن به فضای شخصی
هنگامی که در صف ایستاده است دربارهی این صحبت کنید که فاصلهی مناسب با فردی که جلوی او قرار دارد چقدر است و باید دستهایش را نزدیک به بدن خودش نگه دارد تا برای دیگران مزاحمتی ایجاد نکند.
به فرزندتان یاد بدهید هنگام صحبت به اندازهی یک دست با دیگران فاصله بگیرد.
میتوانید با نقش بازی کردن و شبیهسازی سناریوهای مختلف به او کمک کنید تا اهمیت فضای شخصی را متوجه شود.
اگر به مهارت آموزی کودک اهمیت ندهید، خصوصا مهارت های اجتماعی و هوش فردی و بی فردی، میتواند در سنین بزرگسالی آنها را با مشکل مواجه کند و علاوه بر درس و مدرسه، در دیگر موقعیتهای زندگی هم دچار کاستی شوند.
مهارتهای اجتماعی چیزی نیست که فرزند شما یا داشته باشد یا نداشته باشد. این مهارتها باید به طور مرتب با رشد کودک پرورش داده شوند.
دوره های آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان در آکادمی ثریایی ها
در این مقاله سعی کردیم که شما را با انواع آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان آشنا کنیم و در کنار آن به شما راه کارهایی را معرفی کردیم که بتوانید با استفاده از آن اثر بخش تر اقدام کنید.
آکادمی ثریایی در تلاش است با طراحی و برگزاری کارگاه ها و دوره های متفاوت برای کودک و والدین تمامی امکانات مورد نیاز را در اختیار شما قرار داده است تا با بهره گیری از این دوره ها موثر تر در این راه مهارت آموزی قدم بردارید.
این دوره ها که در ادامه به آنها اشاره میکنیم دوره هایی هستند که به تقویت هوش فردی و بین فردی و تقویت مهارت های اجتماعی کمک شایان توجهی می کنند.
دوره های آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان در آکادمی ثریایی ها عبارتند از :
